یادداشتی از کریم بخش کردی تمندانی، درباره مبارزی از تبار دلیران تنگستان که با وجود فشارها، همواره بر راه خویش استوار ایستاد و تیغ تیز انتقادهایش را به مسئولان و استعمارگران داخلی و خارجی روانه داشت.
امروز در رسانهها خبر از احضار و بازداشت سردار حمید گمشادزهی یکی از سرداران بنام بلوچستان آمده بود و همین موجب شد که اندکی به گذشته برگردم تا از دلاورمردی های قوم بلوچ یادی کنم.
از زمانی که استعمار انگلیس شبه قاره هند را به تصرف خود درآورده بود و در سال ۱۹۱۶ نظامیان انگلیسی به فرماندهی جنرال دایر، وارد بلوچستان شدند، و در ورود به سرحد، مقاومت در مقابل این نیروها شکل گرفت.
سردار خلیل خان گمشادزهی در کوههای «مورپیش» و اطراف گشت، سردار جیند خان یاراحمدزهی در خاش، سردار جما خان اسماعیل زهی در دزدآب و زاهدان کنونی و دیگر اقوام بلوچ وارد نبردی نابرابر با قوای انگلیس شدند.
سردارانی که نه تطمیع شدند و نه از هیبت قوای انگلیس دچار هراس گردیدند و در زمانی که قوم بلوچ در حال نبرد با نیروهای انگلیسی بود، متاسفانه در دولت مرکزی ناصرالدین شاه با جنرال «گلد اسمیت» بر سر میز مذاکره نشسته بودند و ناصرالدین شاه و انگلیس، بلوچستان را تقسیم کردند و قسمت اعظم بلوچستان را ناصرالدین شاه به انگلیس بخشید.
اندکی از سردار پهلوان یا خلیل خان گمشادزهی می خواهم بگویم. سرداری که هنگامی که عازم نبرد با انگلیس شد، غسل نمود و دستور داد گاوی قربانی کنند و دعا کرد که خدا شهادت نصیب او گرداند. تا آخرین تیر جنگید و به شهادت رسید و بر بالای کوه شهیدان در نزدیک گشت به همراه دیگر یاران به خاک سپرده شد.
امروز نیروهای امنیتی باید بدانند که سردار حمید گمشادزهی از تبار همان مبارزان با استعمار انگلیس است و نباید به این سادگی احضار و بازداشت شود. او از تبار مردانی است که ابرقدرت آن زمان، انگلیس را شکست دادند و جنرال دایر در نهایت چاره ایی جز پذیرش شکست و خروج از سرحد نداشت و فقط خاطرات خود را از سرحد در کتابی به نام مهاجمان سرحد در سال ۱۹۲۱ در لندن منتشر نمود.
آری اندکی تاریخ بخوانیم و با فرزندان مردان تاریخ ساز و مبارزان با استعمار و آنانی که در امنیت و آرامش استان نقش اساسی دارند رفتاری بهتر داشته باشیم و به هر بهانه آنان را احضار و بازداشت ننماییم و موجب تنش و التهاب در بلوچستان نشویم.
